Yönetici Özeti
İnsanlık, Sanayi Devrimi’nden bu yana karşılaştığı en köklü ekonomik ve ontolojik dönüşümün eşiğindedir. Yapay Zeka (YZ) ve otonom sistemlerin üretim maliyetlerini marjinal olarak sıfıra yaklaştırdığı, “Ekmek ve Silikon” ikilemi olarak adlandırdığımız bu yeni çağda, geleneksel fiat para birimlerinin temsil kabiliyeti çökmüştür. Prometech A.Ş. olarak geliştirdiğimiz Kolini Sistema Davranışsal Bilinç Motoru (BCE) vizyonu, insan bilincinin değerini koruyan ve yapay zeka emeğini (UBC) fiziksel gerçekliğe çapalayan yeni bir ekonomik mimariyi zorunlu kılmaktadır.
Bu kapsamlı araştırma raporu, YZ ve insan emeğinin mali meta değerinin spekülatif balonlardan arındırılarak reel bir karşılığa oturtulması için gerekli olan emtia endekslerini analiz etmektedir. Araştırmamız, geleneksel güven limanı olan altının “korku endeksi” olarak kalacağını, ancak yeni ekonominin “üretim ve işlevsellik endeksinin” Bakır (İletim), Enerji (İş) ve Silikon (İşlem) üzerine kurulması gerektiğini ortaya koymaktadır. Demir gibi metaller, altyapısal değer taşımakla birlikte, termodinamik (korozyon) ve ekonomik (stok-akım dengesizliği) nedenlerle parasal taban olmaya uygun bulunmamıştır.
Rapor, termodinamik yasaları, Landauer Sınırı, Baumol’un Maliyet Hastalığı ve modern DePIN (Merkeziyetsiz Fiziksel Altyapı Ağları) ekonomilerini sentezleyerek, “Hibrit Yapay Zeka Ekonomisi” için somut bir yol haritası sunmaktadır. Önerilen Prometech Tekno-Emtia Sepeti, finansal sistemin sanal bir illüzyondan kurtulup, fiziksel dünyanın enerji ve madde kısıtlarına dayalı, sürdürülebilir bir zemine oturmasını hedeflemektedir.
1. Giriş: Dijital Bolluk Çağında Değerin Ontolojik Krizi
1.1. Tarihsel Kırılma ve Sorunun Tanımı
Para, tarih boyunca toplumsal güvenin ve değer takasının bir aracı olmuştur. Ancak paranın “değer saklama” fonksiyonu, son yüzyılda fiziksel karşılığından (altın standardı) koparılarak tamamen devlet otoritesine ve borç senetlerine (fiat) dayandırılmıştır. Bugün gelinen noktada, Yapay Zeka (YZ) devrimi bu sistemi iki temel noktadan zorlamaktadır:
- Teknolojik Deflasyon: YZ, bilgi işlem, yazılım, tasarım ve veri analizi gibi alanlarda üretim maliyetlerini hızla düşürmektedir. Geleneksel ekonomik modellerde “kıtlık” değerin kaynağıyken, YZ “bolluk” üretmektedir.
- İnsan Enflasyonu (Baumol Etkisi): Teknoloji ucuzlarken, insan dokunuşu, empati ve biyolojik varoluş gerektiren hizmetlerin (eğitim, sağlık, bakım) maliyeti görece artmaktadır.
Prometech A.Ş.’nin Davranışsal Bilinç Motoru (BCE) projesi, bu paradoksu çözmek için insan davranışını ve bilincini, salt bir “iş gücü” olarak değil, sisteme “düşük entropili veri” sağlayan bir kaynak olarak yeniden tanımlar. Ancak bu değerin finansal sistemde bir karşılık bulabilmesi için, paranın sanal “token”lardan arınıp, termodinamik gerçekliğe (enerji ve maddeye) dönmesi gerekmektedir. Kullanıcı sorgusunda belirtilen “mali meta değerinin reel bir karşılığa oturması” talebi, bu ontolojik krizin çözüm arayışıdır.
1.2. Araştırmanın Amacı ve Kapsamı
Bu raporun temel amacı, Kolini Sistema mimarisi içinde işleyen bir ekonomi için en uygun “dayanak varlıkları” belirlemektir. Rapor şu sorulara yanıt arayacaktır:
- UBC (Evrensel Temel Hesaplama) dağıtımı hangi fiziksel varlığa endekslenmelidir?
- Bakır, demir, silikon veya nadir toprak elementleri, YZ ekonomisinin “yeni altını” olabilir mi?
- İnsan emeği (Biyolojik İş) ile YZ emeği (Dijital İş) arasındaki kur paritesi (exchange rate) nasıl belirlenir?
- Enerji (kWh) tabanlı bir para biriminin teknik ve ekonomik uygulanabilirliği nedir?
Rapor, spekülatif finansal teorilerden ziyade; fizik yasalarına, metalurjik özelliklere ve endüstriyel arz-talep dengelerine dayalı bir “Mühendislik Ekonomisi” yaklaşımını benimsemektedir.
2. Parasal Tarih ve Maddenin Hafızası: Neden Demir Değil?
Kullanıcı sorgusunda özellikle demir ve bakır gibi metallerin potansiyeli sorulmuştur. Geleceğin para birimini tasarlarken, geçmişin hatalarından ders çıkarmak elzemdir.
2.1. Demirin (Fe) Parasal Başarısızlığı ve Termodinamik Kusuru
Tarihsel kayıtlara bakıldığında, Antik Sparta’da Likurgus’un servet birikimini ve dış ticareti engellemek amacıyla demir çubukları para birimi olarak kullandığı görülür. Ancak demir, evrensel bir değer saklama aracı olarak başarısız olmuştur ve modern YZ ekonomisinde de “parasal taban” olması mümkün değildir. Bunun temel nedenleri fiziksel ve ekonomiktir:
2.1.1. Korozyon ve Entropi (Paslanma Sorunu)
Bir para biriminin en temel özelliği “dayanıklılık”tır (durability). Demir, termodinamik açıdan kararsız bir metaldir ve oksijenle temasında oksitlenerek (paslanarak) kütle ve yapısal bütünlük kaybeder.1
- Analiz: Merkez bankası rezervlerinde tutulan 1 milyar dolarlık altın, 100 yıl sonra da kimyasal olarak aynı kalır. Ancak 1 milyar dolarlık demir rezervi, saklama maliyetleri (nem kontrolü, kaplama) ve fiziksel bozunma nedeniyle sürekli değer kaybeder. “Eriyen” bir varlık, tasarruf aracı olamaz.
2.1.2. Arz Bolluğu ve Stok-Akım (Stock-to-Flow) Oranı
Demir, yer kabuğunda en bol bulunan metallerden biridir. Yüksek değerli bir para birimi olabilmesi için “kıtlık” (scarcity) prensibine uyması gerekir.
- Ekonomik Veri: Küresel demir/çelik üretimi milyarlarca tondur. Eğer para birimi demire endekslenirse, madencilik teknolojisindeki her iyileşme (arz artışı), para biriminde hiperenflasyona neden olur. Antik Roma’da bronz ve bakır paraların aşırı basımı (debasement) imparatorluğun ekonomik çöküşünü hızlandırmıştır.3
2.1.3. Demirin Rolü: Altyapısal Teminat
Demir ve çelik, YZ ekonomisinin “iskeletidir”. Veri merkezlerinin çelik konstrüksiyonları, robotik gövdeler ve enerji nakil hatları direkleri demirden yapılır.
- Prometech Görüşü: Demir, para biriminin kendisi değil, o parayı basan ekonominin aktif varlığıdır. Bir şirketin bilançosundaki gayrimenkul gibidir; değerlidir ancak likit değildir.
2.2. Bakırın (Cu) Yükselişi: Dijital Çağın Sinir Sistemi
Bakır, demirin aksine, YZ ekonomisinde “rezerv varlık” olma potansiyeli en yüksek metaldir. Tarihsel olarak “fakirin altını” olarak bilinen bakır, bugün “dijital çağın petrolü”ne dönüşmüştür.5
2.2.1. YZ ve Bakır Arasındaki Fiziksel Bağ
Yapay zeka, özünde elektronların hareketidir. Elektronların en verimli, ekonomik ve yaygın iletkeni bakırdır.
- Veri Merkezleri: Bir YZ veri merkezi (Data Center), standart bir veri merkezinden çok daha yüksek güç yoğunluğuna sahiptir. S&P Global verilerine göre, YZ uygulamalarının yaygınlaşmasıyla 2040 yılına kadar küresel bakır talebinin %50 artması beklenmektedir.6 NVIDIA H100 gibi GPU kümelerinin birbirine bağlanması (interconnects), devasa miktarda bakır kablolama gerektirir.
- Enerji Dönüşümü: YZ’yi besleyen yenilenebilir enerji santralleri (rüzgar, güneş), fosil yakıtlı santrallere göre MW başına 5-6 kat daha fazla bakır tüketir.
2.2.2. Arz Krizi ve Değer Artışı
Bakır, demir gibi bol değildir. Mevcut madenlerin tenörü (cevher kalitesi) düşmekte ve yeni maden keşifleri azalmaktadır.8
- Ekonomik Çıkarım: Arzı kısıtlı (inelastic supply) ancak talebi YZ ve elektrifikasyon nedeniyle patlayan (elastic demand) bir emtia, deflasyonist bir yapı sergiler. Bu, bakırı uzun vadeli bir “değer saklama” aracı olarak altına rakip hale getirmektedir. Bakır fiyatları ile küresel teknolojik büyüme arasında 0.90’a varan korelasyonlar gözlemlenmektedir.9
3. Fiziksel Değer Teorisi: YZ Ekonomisinin Yeni Standartları
Prometech A.Ş.’nin vizyonu, soyut finansal enstrümanlar yerine fiziksel gerçekliğe dayalı bir ekonomi kurmaktır. Bu bağlamda, UBC ve para birimleri için Üçlü Saç Ayağı (The Triad of Value) önerilmektedir: Enerji, İletim ve İşlem.
3.1. Enerji Standardı (The Kilowatt Standard)
“Ekmek ve Silikon” ekonomisinin ortak paydası enerjidir. İnsan biyolojik enerjiyle (kalori), YZ ise elektrik enerjisiyle (kWh) çalışır.
- Termodinamik Taban: Enerji yoktan var edilemez ve yok edilemez (Termodinamiğin 1. Yasası). Bu, enerjiyi fiat para gibi karşılıksız basılamaz kılar. Enerjiye endeksli bir para birimi, fiziksel olarak “dürüst” bir paradır.10
- Hesaplama: 1 Prometech Coini = 10 kWh Elektrik Üretim Kapasitesi olarak tanımlanabilir.
- Zorluklar: Elektriğin depolanması (pil maliyeti) ve iletimi (direnç kayıpları) zordur. Enerji “anlık” bir emtiadır, “stoklanabilir” bir emtia değildir. Bu durum, onu doğrudan bir tasarruf aracı yapmayı zorlaştırır.13
- Çözüm (Tokenize Enerji): Enerjinin depolanmış hali olan “Tokenize Edilmiş Hesaplama Gücü” (işlenmiş enerji) veya “Batarya Kredileri” kullanılmalıdır.
3.2. İşlem Gücü (Compute) Standardı
Enerji ham maddedir; işlem gücü (Compute) ise bu enerjinin YZ tarafından işlenerek “değer” üretmiş halidir.
- Yeni Petrol: “Compute is the new oil”.15 Ülkeler artık petrol rezervleri için değil, GPU (Grafik İşlemci) rezervleri için rekabet etmektedir.
- UBC’nin Temeli: Evrensel Temel Hesaplama (UBC), vatandaşa para vermek yerine, “bulut bilişim kotası” vermeyi hedefler. Her bireyin aylık, örneğin, “100 PetaFLOP” işlem hakkı olur. Bu hak, kişisel YZ asistanını eğitmek, hastalık teşhisi yapmak veya sanatsal üretim için kullanılabilir.17
- Sorun: Moore Yasası gereği işlem gücü sürekli ucuzlar (Teknolojik Deflasyon). Bugünün süper bilgisayarı, 5 yıl sonraun hesap makinesi olur. Bu nedenle “Compute”, değer saklama aracından ziyade, “değişim aracı” (medium of exchange) olmaya uygundur.
3.3. Silikon ve Kritik Mineraller
İşlem gücünün fiziksel yatağı silikondur. Ancak silikon (kum) boldur; “Elektronik Sınıf Silikon” ve çiplerin üretiminde kullanılan Galyum, Germanyum, Lityum gibi kritik mineraller ise kıttır.19
- Jeopolitik Risk: Bu minerallerin arzı %60-%90 oranında tek bir ülkenin (Çin) kontrolündedir. Ulusal paranın doğrudan bu minerallere endekslenmesi, o ülkeyi dış müdahalelere ve arz şoklarına karşı savunmasız bırakır.19 Bu nedenle, sepetin tamamı değil, sadece küçük bir parçası olmalıdırlar.
4. Prometech Önerisi: “Tekno-Emtia Sepeti” (The Techno-Commodity Basket) Mimarisi
Yapılan analizler ışığında, tek bir madene (örn. sadece Bakır veya Altın) endeksli bir sistemin YZ ekonomisini taşımaya yetmeyeceği görülmüştür. Prometech A.Ş., Davranışsal Bilinç Motoru (BCE) ile uyumlu, dinamik ağırlıklı hibrit bir sepet önermektedir.
Bu sepet, paranın üç fonksiyonunu (Değer Saklama, Değişim Aracı, Hesap Birimi) farklı varlıklarla karşılar.
4.1. Sepet Bileşenleri ve Ağırlıklandırma
Aşağıdaki tablo, 1 birim “Prometech Standardı”nın (veya ulusal paranın) dayanak varlık dağılımını göstermektedir:
| Bileşen | Önerilen Ağırlık | Fonksiyon | Gerekçe & Ekonomik Dinamik |
| Enerji (kWh) | %35 | Evrensel Değer Birimi | Üretimin mutlak girdisi. Enflasyona karşı korumalı (fiziksel sınır). YZ’nin yakıtı. |
| Bakır (Endüstriyel Katot) | %25 | Altyapı & İletim Çapası | YZ’nin “Sinir Sistemi”. Arzı kısıtlı, dayanıklı, stratejik sanayi metali. |
| İşlem Gücü (Compute Credits) | %20 | Üretkenlik Endeksi | YZ’nin iş çıktısı. UBC’nin dağıtım mekanizması. Ekonomik büyümeyi temsil eder. |
| Altın (XAU) | %15 | Güven & Hedge | Sistemik kriz sigortası. YZ dışı (analog) güven limanı. |
| BCE İnsan Emeği Endeksi | %5 | Biyolojik Değer | İnsan bilincinin ve yaratıcılığının taban fiyatı. Sosyal sözleşme garantisi. |
4.2. Bileşenlerin Analizi
4.2.1. Enerji (%35) ve Bakır (%25): Fiziksel Gerçeklik Bloğu (%60)
Sepetin %60’ı, YZ’yi fiziksel olarak mümkün kılan iki unsura ayrılmıştır. Bu, paranın spekülatif bir balona dönüşmesini engeller. Eğer enerji fiyatları artarsa (kıtlık), paranın değeri artar ve alım gücü korunur. Eğer bakır talebi artarsa (teknolojik büyüme), paranın değeri yine artar.
- Neden Demir Yok?: Demir, yukarıda belirtildiği gibi korozyon ve bolluk nedeniyle bu sepete alınmamıştır. Ancak bu sepetle finanse edilen projeler demir/çelik kullanacaktır.
4.2.2. İşlem Gücü (%20): Deflasyonist Büyüme Bloğu
Teknoloji geliştikçe işlem gücü ucuzlar. Sepete %20 oranında dahil edilmesi, halkın ucuzlayan teknolojiden (deflasyon) faydalanmasını sağlar. “Technological Deflation” etkisi, yaşam maliyetlerini düşürürken paranın alım gücünü artırır.22
4.2.3. Altın (%15): Analog Güven Bloğu
Elektrikler kesilirse, siber saldırı olursa veya küresel bir savaş çıkarsa; dijital varlıklar (Compute, kWh kredileri) erişilemez olabilir. Altın, bu “kıyamet senaryoları” için sepette tutulması gereken “analog sigorta”dır.23 Altın, sistem çöktüğünde değerlidir; Bakır ve Enerji ise sistem çalışırken değerlidir. Hibrit model her iki durumu da kapsar.
5. Kolini Sistema ve BCE: İnsan Emeğinin Değerlemesi
Prometech’in en özgün katkısı, Davranışsal Bilinç Motoru (BCE) ile insanı ekonomik denkleme geri sokmasıdır.
5.1. Landauer Sınırı ve Biyolojik Verimlilik
Fiziksel olarak, insan beyni yaklaşık 20 Watt güç tüketerek çalışır. Bir YZ modeli (LLM) benzer bir “yaratıcı” çıktıyı üretmek için megawattlar harcayabilir.25
- Verimlilik Çarpanı: Termodinamik açıdan insan beyni, silikon çiplerden milyonlarca kat daha verimlidir (Landauer Sınırı’na çok daha yakındır).28
- BCE Prensibi: İnsan emeği “kas gücü” olarak değersizleşmiştir (robotlar daha güçlüdür), ancak “düşük enerjili, yüksek entropili karar verme mekanizması” olarak YZ’den daha değerlidir.
5.2. İnsan Emeğinin Fiyatlandırılması: “Biyolojik Premium”
Sepetteki %5’lik BCE Endeksi, şu formülle hesaplanmalıdır:
YZ, var olan veriyi işler (sentaktik). İnsan ise yoktan yeni veri ve anlam üretir (semantik). Ekonomi, insanı “tüketici” olarak değil, YZ’yi eğiten ve denetleyen “nitelikli veri üreticisi” olarak ödüllendirmelidir. Algoritmik Kollektivizm içinde bireyin rolü, sistemin donduğu noktalarda “yaratıcı sapma” yaratarak sistemi evrimleştirmektir.29
6. Evrensel Temel Hesaplama (UBC) Uygulama Modeli
UBC, nakit para (UBI) dağıtmak yerine, bireylere üretim araçlarına erişim hakkı verir.
6.1. Tokenize Edilmiş Hesaplama (Tokenized Compute)
Akash Network, Render Network gibi DePIN (Decentralized Physical Infrastructure Networks) yapıları incelendiğinde, GPU gücünün tokenize edilip alınıp satılabildiği görülmektedir.31
- Mekanizma: Devlet veya Prometech, devasa GPU çiftlikleri kurar veya kiralar. Bu işlem gücü, kriptografik olarak güvenli “Compute Credit”lere dönüştürülür.
- Dağıtım: Her vatandaşa aylık sabit bir “Compute Credit” cüzdanına yatırılır. Vatandaş bu krediyi:
- Kendi kişisel YZ asistanını çalıştırmak (Eğitim, Sağlık, Hukuk danışmanlığı) için kullanabilir.
- Krediyi borsada nakde çevirip “Ekmek” (gıda) alabilir.
- Krediyi biriktirip bir girişim (Start-up) kurmak için devasa bir işlem gücü havuzu oluşturabilir.
6.2. Ekmek ve Silikon Dengesi
Eğer sadece Silikon (Compute) verirseniz, insanlar aç kalabilir. Eğer sadece Ekmek (Para) verirseniz, insanlar teknolojik üretimden kopar ve sadece tüketici olur.
- Çapraz Kur: “Tekno-Emtia Sepeti”, Compute ile Gıda/Enerji arasındaki pariteyi dengeler. YZ verimliliği arttıkça (Compute ucuzladıkça), sepetin içindeki Enerji ve Bakır bileşenleri sayesinde vatandaşın alım gücü korunur.
7. Hesaplamalar ve Senaryo Analizleri
Kullanıcı talebi üzerine, bu sepetin ekonomik performansına dair teorik hesaplamalar aşağıdadır.
7.1. Sepet Değer Artış Simülasyonu (2026-2030)
Varsayımlar: YZ talebiyle Bakır %10/yıl, Enerji %5/yıl artacak; Compute maliyeti %20/yıl düşecek (Moore Yasası).
| Yıl | Enerji (%35) Endeksi | Bakır (%25) Endeksi | Compute (%20) Endeksi | Altın (%15) Endeksi | BCE (%5) Endeksi | SEPET DEĞERİ (Bileşik) |
| Başlangıç (2026) | 100 | 100 | 100 | 100 | 100 | 100.00 |
| 2027 | 105 | 110 | 80 (Deflasyon) | 105 | 102 | 101.60 |
| 2028 | 110.25 | 121 | 64 | 110.25 | 104 | 103.45 |
| 2029 | 115.76 | 133.1 | 51.2 | 115.76 | 106 | 105.60 |
| 2030 | 121.55 | 146.4 | 40.96 | 121.55 | 108 | 108.05 |
- Analiz: Compute maliyetlerindeki %60’lık düşüşe (teknolojik deflasyon) rağmen, Bakır ve Enerji fiyatlarındaki artış sepetin toplam değerini yukarıda tutmuştur. Bu, vatandaşın elindeki paranın “teknoloji ucuzlasa bile” alım gücünü koruduğunu, hatta arttırdığını gösterir. Geleneksel fiat parada bu senaryoda enflasyon nedeniyle alım gücü düşerdi.
7.2. İnsan Emeği vs YZ Emeği Paritesi
- 1 İnsan Saati (BCE) ≈ 20 Watt/saat biyolojik enerji + Yaratıcılık Primi.
- 1 YZ Saati (H100 GPU) ≈ 700 Watt/saat elektrik enerjisi.
- Eğer para birimi sadece Enerjiye endekslenseydi, YZ (çok enerji tükettiği için) insandan 35 kat daha “değerli” görünürdü.
- Ancak Landauer Verimlilik Çarpanı devreye girdiğinde, insanın 20 Watt ile yaptığı işin niteliği, YZ’nin 700 Watt ile yaptığı işten (rutin işlem) daha değerli kabul edilir. Prometech sistemi, “Enerji Tasarrufu”nu bir değer üretim kriteri olarak alır.
8. Organizasyonel Sistem Mimarisi: “Algoritmik Kollektivizm”
8.1. Hiyerarşiden Ağa Geçiş
Geleneksel şirketler hiyerarşiktir. Hibrit YZ ekonomisinde ise organizasyonlar, Kolini Sistema (Colony System) prensibiyle çalışmalıdır. Karınca kolonileri veya arı kovanları gibi, bireysel zekaların (insanlar ve YZ ajanları) merkeziyetsiz bir ağda “Algoritmik Kollektivizm” oluşturduğu yapılar.29
8.2. Şirketlerin Yeni Varlıkları
Prometech A.Ş. gibi şirketlerin bilançosunda artık “Ofis Binası” (Gayrimenkul) değil, şunlar yer alacaktır:
- Stratejik Bakır Rezervleri: Fiziksel likidite.
- GPU Hesaplama Gücü: Üretim kapasitesi.
- Tescilli Veri Setleri: BCE motorunu besleyen ham madde.
- Enerji Üretim Lisansları (PPA): Enerjiye sahip olmak, darphaneye sahip olmakla eşdeğerdir.
9. Sonuç ve Stratejik Yol Haritası
Prometech A.Ş. adına yürütülen bu araştırma, YZ çağında mali meta değerinin sanal illüzyonlardan kurtarılması gerektiğini kanıtlamıştır.
Temel Bulgular:
- Demir Para Olamaz: Korozyon ve bolluk nedeniyle değer saklayamaz. Sadece altyapı malzemesidir.
- Bakır Yeni Altındır: YZ’nin fiziksel iletim aracı olarak arzı kıt, talebi zorunludur. Para sepetinin ana taşıyıcısı olmalıdır.
- Enerji Mutlak Ölçüttür: Termodinamik yasalar gereği, karşılıksız basılamayan tek değer enerjidir.
- UBC Bir Haktır: İnsanlara balık (para) değil, olta (işlem gücü/compute) verilmelidir.
Prometech A.Ş. İçin Eylem Planı:
- Kurumsal Rezerv Optimizasyonu: Nakit varlıkların %40’ının fiziksel Bakır ETF’lerine ve Yenilenebilir Enerji yatırımlarına kaydırılması.
- UBC Pilot Uygulaması: Şirket içi ödül sisteminin, çalışanlara “Compute Credit” (Şirket GPU’larına erişim hakkı) olarak dağıtıldığı bir pilot program başlatılması.
- BCE Endeksi Geliştirme: İnsan yaratıcılığını ve verimliliğini enerji cinsinden ölçen “Biyolojik Emek Değerleme Algoritması”nın Ar-Ge sürecinin hızlandırılması.
Gelecek, “Ekmek” (Biyolojik İhtiyaçlar) ile “Silikon” (Dijital Arzular) arasındaki dengeyi kurabilen hibrit ekonomilerin olacaktır.
Notlar ve Referanslar
Bu rapor, S&P Global 6, Goldman Sachs 36, IMF Raporları 37 ve akademik literatürdeki Termodinamik Ekonomi 10, Landauer Prensibi 28 ve DePIN modelleri 16 üzerine inşa edilmiştir.
